Zašto je Lenjin ostao bez velikog spomenika na Novom Beogradu

I kada je Tito u leto 1948. godine nakon sukoba sa vođom iz Moskve uklonio lice Staljina sa svih mesta i plakata koje je nosila radnička klasa u poratnim godinama o važnim državnim praznicima, jedan lik iz tadašnjeg SSSR je i dalje ostao svuda – Lenjinov.

Biste i slike “oca sovjetske boljševičke revolucije“, ali i simbola svetskog komunizma, nalazile su se po važnim institucijama.

Ipak, Beograd nikada nije dobio spomenik Vladimiru Iljiču Uljanovu. Istina, oni koji su ga imali, u Istočnoj Evropi, po slomu komunizma 1990. godine, su ga prvog rušili. A nije da nije bilo pomena da se vođi Oktobarske revolucije “jugoslovenski” narod “oduži” impozantnim spomenikom u Beogradu. I konkurs je bio raspisan…

Ali nijedan umetnik nije se pokazao dostojnim da njegova ideja krasi prostor oivičen Bulevarom Lenjina (danas Bulevar Mihaila Pupina) i ulicom Ušće, ispred tadašnje zgrade CK SKJ na Novom Beogradu.

Prvom realizatoru ideje socijalizma i najistaknutijoj ličnosti izgradnje novog društva, kako se govorilo o Lenjinu, Beograd i SFRJ su želeli da se oduže pa su konsultovane istaknute ličnosti iz kulturnog, javnog i političkog života kako bi se utvrdila najbolja lokacija.

Potom je Odbor za podizanje spomenika imenovao žiri i raspisao „Opšti jugoslovenski anonimni konkurs za skulptursko i urbanističko-arhitektonsko rešenje spomenika Vladimiru Iljiču Lenjinu“ koji je trajao od 1. septembra 1971. do 31. maja 1972. godine.
Konkurs je zapravo bio podeljen na dva dela – skulptursko delo i uređenje prostora.

Skulptursko delo je predviđalo krupnu skulpturu koja treba da na bilo koji način predstavi i navede gledaoca na delo ili lik Lenjinov.

Uređenje prostora je nalagalo urbanističko-arhitektonsko rešenje prilaza postojećoj zgradi CK SKJ i, kako je planirano, budućoj koja će imati dvoranu za skupove, pešačkih staza, zelenih površina i uređenje platoa za skulpturu.

Tadašnji jugoslovenski umetnici su se dali na posao i do kraja konkursa pristigla su 24 rada. Tehničke uslove su ispunili svi, osim jednog koji je dostavljen na filmskoj 16 mm traci sa tonom, tako da je odmah izbačen iz konkurencije.

Rušenje Lenjinovih spomenika bilo je masovno po Istočnoj Evropi nakon 1990. godine

O važnosti govori i podatak da je žirijem predsedavao Aleksandar Bakočević, predsednik Republičkog izvršnog veća, a uz njega su bili Azra Begić, kustos Umetničke galerije u Sarajevu, diplomirani inženjeri arhitekture Mihajlo Janković i Leon Kabiljo, vajari Frane Kršinić, Risto Stijović i Drago Tršar, Boris Petkovski, direktor Muzeja moderne umetnosti u Skoplju, Stojan Ćelić, slikar, likovni kritičar Aleksa Čelebonović i književnik Oskar Davičo.

Mnoga od ovih imena biće poznata u kasnijim decenijama, u promenjenom političkom ambijentu, u kome niko od njih više nije pominjao učešće u poduhvatu podizanja Lenjinovog spomenika. Ali, u to vreme strogog partijskog monopola i kulta vođe Tita, 1971. takva pozicija bila je dokaz uspeha u tadašnjem društvu.

Ovde je trebalo da stoji…

– Žiri je jednoglasno zaključio da nijedan prispeli rad ne odgovara ideji i liku Lenjina i nijedan u sebi nema bogatstvo skulpture, kao i da nijedan rad nije dao rešenje platoa oko skulpture.
Na osnovu ovakvih pokazatelja, članovi su konstatovali da konkurs u potpunosti nije uspeo i predlažu Odboru da se ni jedan rad ne preporuči za realizaciju – navedeno je u obrazloženju žirija dok se nestrpljivo u političkim telima i umetničkom svetu čekao ishod.

Jer, osim ideološkog simbolizma i honorar autoru za ovakav spomenik bio bi astronomski.

Jedan od pristiglih predloga koji nije zadovoljio žiri

O kolikim iznosima se radilo, i koliko je bilo unosno biti “državni umetnik” svedoči i iznos utešnih nagrada koje su bile podeljenje. Prva i druga nisu, ali jeste treća ravnopravno po tadašnjih 30.000 dinara (prosečna godišnja plata u Srbiji je 1972. izosila 18.888 dinara) za tri rada koje su potpisali Glid Nandor, Miloš Sarić i zajednički Dušan Rakojević, Namik Muftić i Šefkija Pozderac.
Date su i četvrte ravnopravne nagrade i one u visini iznad prosečne godišnje plate, odnosno po 20.000 dinara umetnicima Miomiru Cvetkoviću, pa dvojcu Dušanu Ljubojeviću i Petru Badovincu, kao i autorima Tomislavu Kauzlariću i Miloradu Tepavcu, koji su imali zajednički rad.

Četiri konkursna predloška su otkupljena a isplaćeno je čak i deset obeštećenja.

Sve u svemu bila je država izdašna u davanju iako su svi oni najblaže rečeno – promašili temu.

Ostade tako Beograd bez spomenika Lenjina. Više nema ni njegovog bulevara. Dok su kojekuda po evropskim zemljama rušili njegove spomenike kao znak izlaska iz 45 godina komunizma i sovjetske dominacije, mi smo tek – promenili ime jedne ulice.

 

Kaldrm.rs

Tagovi

Pročitajte još:

Akücü akumyolda.com akücü akümyoldaİnci akü 60 amper inci akü 60 amper akumyolda.comAkü yol yardım olarak akü takviye ve değişimi hzmetleri sunuyoruz. akü yol yardım İngilizce Türkçe çeviri ingilizceturkce.gen.tr ile ingilizce türkçe çeviriAlçalan burç hesaplama sitesi hesaparaclari.com hesaparaclari.comTranslate to English with translatedict.com TranslateDictTranslate Spanish to English audio with spanishenglish.comTranslate Spanish to English audio with spanishenglish.comCalculatorcafe helps to calculate loans as a loan calculator.Calculatorcafe.com
antalya bayan escort
Free Porn